Claus, Eric / Joan Derk van der Capellen tot den Pol (1741-1784) / 1984

Binnenstad, Bethlehemkerkplein

Eric Claus is een kunstenaar met een sterk inlevingsvermogen. Hij stelt zich dienstbaar op ten opzichte van de personen die hij verbeeldt. In zijn vrije werk openbaart hij een voorkeur voor herkenbare dier- en mensfiguren. Bekend zijn beelden van wachters en beelden waarin man en paard met elkaar vergroeid zijn tot een hechte twee-eenheid. Met élan verkent Claus het domein waar figuratie en abstractie elkaar raken, aanvullen en vervolmaken.

Vrijheid

In het beeld van Joan Derk van de Capellen zijn eigenschappen van buste en standbeeld op een ongebruikelijke manier met elkaar verbonden. De voorman van de patriottenbeweging wordt door velen gezien als één van de grondleggers van de moderne democratie in Nederland. Zonder hem zouden vrijheid van meningsuiting, gelijkberechting en democratische besluitvorming waarschijnlijk minder snel gemeengoed zijn geworden. Ook creëerde Van de Capellen een ideale voedingsbodem voor de grondwet van Thorbecke.

Vlak na zijn dood werd een neoclassicistisch monument gemaakt dat bestemd was voor de Grote Kerk in Zwolle, maar dat beeld (waarin Joan Derk van de Capellen als Romeinse senator geflankeerd wordt door twee zittende vrouwenfiguren en de Nederlandse leeuw) kwam terecht in de tuinen van Villa Borghese in Rome.

Reputatie

Tot 1984 herinnerde in Zwolle alleen een plaquette aan de muur van het huis aan de Bloemendalstraat, waar hij enige tijd woonde, aan de illustere en rebelse edelman. Het beeld van Claus doet meer recht aan de prominente Zwollenaar die door de aard en uitvoering van het beeld in de volksmond al snel werd gedegradeerd tot schrijver van parkeerbonnen.

Die bedenkelijke reputatie heeft niets te maken met zijn verdiensten en historische betekenis maar vooral met de plek waar het borstbeeld werd geplaatst.