Kroon, Koos / Bouwstuk aan het water / 2001/2002

Binnenstad, Potgieterpark

Een folly in een landschapstuin. Dat is het monumentale object nabij De Suikerberg in het Zwolse Potgieterpark. Komend vanaf het station valt het stalen beeld, dat gelakt is in messing goud, roodkoper en donkergrijs, al vanaf ver op. ‘Bouwstuk aan het water’, zoals de officiële naam luidt, lokt bezoekers naar de binnenstad.

Het beeld van de Zwolse beeldend kunstenaar Koos Kroon, werd in 2002 door de plaatselijke vrijmetselaarsloge Fides Mutua aan de stad geschonken. Het kreeg een prominente plek in het als landschapstuin ingerichte park in het hart van de stad, vlak bij museum De Fundatie.

Gesloopte 17de-eeuwse vestingwerken dienden ooit als fundament voor het park dat zijn naam dankt aan dichter Everhardus Johannes Potgieter, die in 1808 op steenworp afstand (in de Luttekestraat) werd geboren en als kind ongetwijfeld vaak in het park speelde.

'Het zijn'

‘Bouwstuk aan het water’ maakt de essentie van het bouwen zichtbaar. De kunstenaar heeft de elementen ‘zijn, maken, bouwen en wonen’ verbeeld. Hij beschouwt de menselijke behoefte aan bouwen als een metafoor voor ‘het zijn’. Bouwen is leven. Leven is bouwen. Die gedachtegang is terug te vinden in de zuilen die fungeren als dragers van het bouwwerk.

Winkelhaak en waterpas zijn onmisbare gereedschappen die bouwstukken passend moeten maken. Ze fungeren als instrumenten van de bouwer.

Tempel in een park

Koos Kroon typeert zijn kunstwerk als een tempel in een park. Het refereert aan een klassieke cultuurhistorische oorsprong. De koperen pilaren herinneren aan Salomo’s tempel. Daarnaast verwijst het bouwstuk naar de (eveneens cultureel bepaalde) romantische behoefte van mensen aan een folly in een landschapstuin.

Genoemde verwijzingen verbinden heden en verleden en verankeren het tijdloze en universele beeld in een eeuwenoude culturele traditie.

Aanvankelijk was het de bedoeling dat de Zwolse vrijmetselaarsloge (één van de oudste verenigingen in Zwolle) ter gelegenheid van haar 200-jarig bestaan in 2002 een granieten beeld van de ambachtelijke steenhouwer Koos Fransen uit Gorredijk aan de gemeente zou schenken. Die plannen waren al in een vergevorderd stadium. Maar uiteindelijk is gekozen voor het kunstwerk van Koos Kroon (1955).

Metafoor

Veel van zijn objecten gaan over bouwen en over de elementen maat en maatvoering. Vaak gebruikt de kunstenaar het wiel als metafoor voor transport, activiteit, vooruitgang en verandering. Hij werkt op conceptuele en constructieve wijze met hout, metaal en natuursteen.