Sieger, Frits / Doktoro L.L. Zamenhof / 1966

Diezerpoort, Zamenhofsingel/Rembrandtlaan

De bronzen plaquette van de man die in 1887 onder het pseudoniem Doktoro Esperanto in het Russisch een brochure schreef over een door hem ontworpen wereldtaal, onderstreept de ambachtelijke vaardigheid van de beeldhouwer die opgroeide in de Amsterdamse Kinkerbuurt.

Aanvankelijk combineerde Frits Sieger zijn werk als kunstenaar met dat van stukadoor. In het bedrijf van zijn vader leerde hij hoe hij direct met de hand ornamenten in gips kon aanbrengen. Hij was actief lid van de arbeidersbeweging en koesterde diepe bewondering voor roergangers als Marx en Domela Nieuwenhuis.

Krulbaardje en uilenbrilletje

Ook de idealist Zamenhof (Bialystok, 1859 – Warschau, 1917) kon op zijn sympathie rekenen. Voor de gedenkplaat portretteerde hij de Poolse taalkundige en bedenker van het Esperanto als een innemende man met een beminnelijke blik, een krulbaardje en uilenbrilletje, kalend hoofd en borstelige wenkbrauwen.

Het portret van de auteur van de internationale taal (die van beroep eigenlijk arts was) ziet er academisch uit, conform de stijl die ambachtsman Sieger bij voorkeur hanteerde. Sieger werd in de avonduren artistiek gevormd door de oude Raedecker (de vader van John).

Etalagepoppen

In 1912 meldde hij zich alsnog aan voor de Rijksacademie en belandde hij in de beeldhouwklas van professor Jan Bronner die hem leerde hoe hij de zuivere idealen van gemeenschapskunst kon vertalen in politiek geëngageerde en voor het volk herkenbare (dus naturalistische) beeldhouwkunst.

In de crisisjaren restaureerde hij etalagepoppen om aan de kost te komen. In de Tweede Wereldoorlog was hij actief in het verzet en na de oorlog verruilde hij het oplappen van etalagepoppen voor het in opdracht vervaardigen van portretreliëfs.

De gedenkplaat van Zamenhof is daar een goed voorbeeld van. Deze plaquette is extra waardevol omdat de maker bekend is. Veel ongesigneerde plaquettes van Frits Sieger kwamen namelijk in bedrijfshallen en kantoorgebouwen terecht en bijna niemand weet nu nog dat deze laatste typische vertegenwoordiger van de Amsterdamse School de maker is.